do 5 czerwca 1992
| Prezes Rady Ministrów | |
| Jan Ferdynand Olszewski | |
|
|
| ur. 20 sierpnia 1930 w Warszawie | |
| Partia polityczna | Porozumienie Centrum |
| Wykształcenie | wyższe |
| Poprzednik | Jan Krzysztof Bielecki |
| Okres urzędowania | od 23 grudnia 1991 do 5 czerwca 1992 |
| Następca | Waldemar Pawlak |
| Zobacz rząd tego premiera | |
Jan Ferdynand Olszewski (ur. 20 sierpnia 1930 w Warszawie) – polski polityk, adwokat, publicysta, obrońca w procesach politycznych w okresie PRL, poseł na Sejm I, III i IV kadencji, premier Polski w latach 1991-1992, twórca i przewodniczący Ruchu dla Rzeczypospolitej oraz Ruchu Odbudowy Polski, były członek Trybunału Stanu, doradca prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego do spraw politycznych.
Spis treści |
Urodził się w rodzinie kolejarzy, politycznie związanej z tradycjami polskiego niepodległościowego ruchu robotniczego. Matka była stryjeczną siostrą Stefana Okrzei, straconego przez Rosjan w 1905, jednego z założycieli Organizacji Bojowej PPS. W czasie okupacji hitlerowskiej od 1943 był członkiem konspiracyjnego harcerstwa - Szarych Szeregów. W latach 1946-1947 uczestniczył w akcji wyborczej na rzecz PSL Stanisława Mikołajczyka. W 1949 ukończył warszawskie Liceum Ogólnokształcące im. płk. Leopolda Lisa-Kuli.
W 1953 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim.
Jego żoną jest Marta Olszewska, opozycyjna dziennikarka.
Po studiach pracował w Ministerstwie Sprawiedliwości (do 1954), później w Zakładzie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk (do 1956).
W latach 1956-1957 był członkiem zespołu redakcyjnego tygodnika "Po prostu". Napisał z Walerym Namiotkiewiczem i Jerzym Ambroziewiczem głośny tekst Na spotkanie ludziom z AK, zamieszczony w tym czasopiśmie 11 marca 1956, w którym autorzy wzywali do rehabilitacji żołnierzy Armii Krajowej. W swoich artykułach wskazywał nadużycia w sądownictwie i wymiarze sprawiedliwości, opisywał symbiozę aparatu partyjnego ze środowiskiem przestępczym na prowincji. Od 1957 miał utrzymywany przez dwa lata zakaz publikowania jako dziennikarz.
w latach 1956-1962 należał do Klubu Krzywego Koła, od 1958 do 1961 wchodził w skład zarządu KKK. Po rozwiązaniu tej organizacji uczestniczył w spotkaniach u Jana Józefa Lipskiego.
W latach 60. był obrońcą w procesach politycznych m.in. Melchiora Wańkowicza (1964), Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego (1965), Janusza Szpotańskiego (1968), Adama Michnika i Jana Nepomucena Millera.
W latach 1968-1970, w związku z obroną studentów aresztowanych w czasie manifestacji marcowych w Warszawie, został zawieszony w prawie wykonywania zawodu. Po tym okresie powrócił do pracy jako adwokat. W 1970 brał udział jako obrońca w procesie działaczy niepodległościowej organizacji Ruch.
W grudniu 1975 był inicjatorem, autorem (wraz z Jackiem Kuroniem i Jakubem Karpińskim) oraz sygnatariuszem Listu 59 do Sejmu zawierającego protest przeciwko projektowanym zmianom w Konstytucji PRL oraz deklarację celów opozycji. W styczniu 1976 napisał też z Wojciechem Ziembińskim List 14 do Sejmu przeciwko wprowadzeniu do konstytucji zapisu o nienaruszalności sojuszu z ZSRR. Podpisał oświadczenie 14 intelektualistów z czerwca 1976, solidaryzujące się z protestami robotniczymi.
W 1976 był jednym z założycieli Polskiego Porozumienia Niepodległościowego. W okresie swojej działalności w PPN latach 1976-1980 ogłosił ponad pięćdziesiąt publikacji programowych. W 1977 napisał, wydany przez tę organizację i następnie wznawiany w ramach drugiego obiegu wydawniczego, poradnik Obywatel a Służba Bezpieczeństwa, który stał się instrukcją dla opozycjonistów, ściganych przez SB w okresie stanu wojennego. Należał do ścisłego, czteroosobowego kierownictwa PPN wraz ze Zdzisławem Najderem, Andrzejem Kijowskim i Janem Józefem Szczepańskim.
W 1976 uczestniczył w zakładaniu Komitetu Obrony Robotników. Był współautorem jego Apelu do społeczeństwa i władz PRL z 23 września 1976. Celowo nie został umieszczony na liście członków KOR, co ułatwiło mu udzielanie pomocy prawnej robotnikom represjonowanym i sądzonym po wydarzeniach czerwcowych. W czerwcu 1977 uczestniczył z ramienia KOR-u w ustalaniu rzeczywistych okoliczności zabójstwa Stanisława Pyjasa. Podpisał Deklarację Ruchu Demokratycznego z 18 września 1977, będącą dokumentem programowym środowiska KOR. Współpracował również z ROPCiO.
We wrześniu 1980 włączył się w organizowanie niezależnego związku zawodowego w Warszawie. Na spotkaniu przedstawicieli niezależnych związków w Gdańsku 17 września 1980 wystąpił, obok Karola Modzelewskiego, z koncepcją, by wszystkie nowo powstałe związki zjednoczyły się w jedną strukturę ogólnopolską, co zostało zaakceptowane. Był doradcą Krajowej Komisji Porozumiewawczej (od października 1981 Komisji Krajowej) NSZZ "Solidarność" i współautorem pierwszego statutu "Solidarności". Prowadził następnie wraz z Wiesławem Chrzanowskim postępowanie rejestracyjne "Solidarności" przed sądem w Warszawie, później także postępowanie rejestracyjne NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność". W grudniu 1980 współtworzył Komitet Obrony Więzionych za Przekonania, powołany przez KKP. Od stycznia 1981 wchodził w skład rady programowo-konsultacyjnej Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych przy KKP.
Po wprowadzeniu stanu wojennego z ramienia sekretarza Episkopatu Polski abp. Bronisława Dąbrowskiego prowadził liczne pertraktacje z władzami w sprawie zwolnienia z więzień i obozów internowania osób chorych. Zaangażował się też jako obrońca w wielu procesach przeciwko organizatorom strajków i podziemnym wydawcom. Bronił m.in. Lecha Wałęsę, Zbigniewa Romaszewskiego, Zbigniewa Bujaka. Wiosną 1983 był inicjatorem wspólnego oświadczenia podziemnego NSZZ "Solidarność", związków branżowych i autonomicznych, zawierającego protest przeciwko delegalizacji wszystkich związków zawodowych w Polsce. Został wówczas zatrzymany na 48 godzin, po czym - prosto z aresztu - pojawił się na sali sądowej jako obrońca w procesie podziemnego Międzyzakładowego Robotniczego Komitetu "Solidarności".
Z upoważnienia prymasa Glempa w 1984 i 1985 wystąpił jako oskarżyciel posiłkowy w procesie zabójców ks. Jerzego Popiełuszki. Był też pełnomocnikiem rodziny księdza. W mowie oskarżycielskiej, transmitowanej wówczas przez radio, przedstawił swoją wersję wydarzeń: twierdził, że morderstwo miało być polityczną prowokacją, której celem było rozpętanie w kraju zamieszek.
Był jednym z sygnatariuszy oświadczenia z 31 maja 1987, wydanego przez grono osób zaproszonych przez Lecha Wałęsę, zawierającego podstawowe cele opozycji. W maju 1988 z ramienia Episkopatu był mediatorem (wraz z Haliną Bortnowską i Andrzejem Stelmachowskim) podczas strajku w Hucie im. Lenina. W grudniu 1988 współtworzył Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ "Solidarność". Podejmował działania celem wyjaśnienia okoliczności zabójstw dokonanych w 1989 na księżach Stefanie Niedzielaku, Stanisławie Suchowolcu i Sylwestrze Zychu.
Był uczestnikiem obrad Okrągłego Stołu (jako ekspert strony solidarnościowej w podzespole ds. reformy prawa i sądów). Nie kandydował do Sejmu kontraktowego. W latach 1989-1991 pełnił funkcje zastępcy przewodniczącego Trybunału Stanu.
Od 1990 należał do Porozumienia Centrum. Jesienią 1990 uczestniczył w przygotowaniu programu wyborczego Lecha Wałęsy i był jego mężem zaufania w Państwowej Komisji Wyborczej w wyborach prezydenckich. Został następnie członkiem Komitetu Doradczego przy Lechu Wałęsie (1991).
W wyborach parlamentarnych w 1991 uzyskał mandat posła na Sejm I kadencji z listy Porozumienia Obywatelskiego Centrum. Zasiadał w Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego, a także w komisjach sejmowych: nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw konstytucyjnych, Komisji Sprawiedliwości oraz Administracji i Spraw Wewnętrznych. Ponadto brał udział w pracach podkomisji podstaw ustroju politycznego i społeczno-gospodarczego oraz podkomisji organów władzy ustawodawczej, wykonawczej i samorządu terytorialnego.
W latach 1991-1992 przez około pół roku pełnił funkcję prezesa Rady Ministrów. Po wystąpieniu z Porozumienia Centrum w 1992 był założycielem Ruchu dla Rzeczypospolitej (RdR), w którym objął funkcję przewodniczącego (a po rozłamie był honorowym przewodniczącym RdR Stanisława Węgłowskiego). Razem z m.in. Partią Wolności Kornela Morawieckiego i Akcją Polską Antoniego Macierewicza zawiązał przed wyborami parlamentarnymi w 1993 Koalicję dla Rzeczypospolitej, która nie przekroczyła progu wyborczego (2.7%). W 1995 zajął 4. miejsce w wyborach prezydenckich, uzyskując 6,86% poparcia (1 225 453 głosów).
Po uzyskaniu tego dobrego wyniku założył nową partię pod nazwą Ruch Odbudowy Polski (ROP), która w 1996 w sondażach uzyskiwała kilkanaście procent poparcia. Pozycja nowego ugrupowania zaczęła słabnąć w związku z powstaniem Akcji Wyborczej Solidarność. W wyborach w 1997 ROP odniósł porażkę, uzyskując zaledwie 5,56% głosów i otrzymując sześć mandatów poselskich w Sejmie III kadencji, z których jeden przypadł Janowi Olszewskiemu. Był on członkiem Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.
Ponownie kandydował na urząd prezydenta w wyborach w 2000. Wycofał się jednak przed dniem głosowania, udzielając poparcia Marianowi Krzaklewskiemu. Wcześniej w sierpniu tego roku został ranny w wypadku samochodowym, w którym zginął członek władz ROP Waldemar Grudziński. W wyborach parlamentarnych w 2001 po raz trzeci został posłem z okręgu warszawskiego z listy Ligi Polskich Rodzin (zdobywając 13 255 głosów). Ponownie brał udział w pracach Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. W 2002 wystąpił z klubu LPR.
Wraz z Antonim Macierewiczem i Gabrielem Janowskim przed wyborami parlamentarnymi w 2005 stworzył federacyjną partię pod nazwą Ruch Patriotyczny, która w wyborach do Sejmu uzyskała 1,05% głosów. Sam Jan Olszewski w tych wyborach bez powodzenia ubiegał się o mandat senatora w okręgu warszawskim, uzyskując około 123 tys. głosów (16,22%) i zajmując 6. miejsce.
W latach 2005-2006 ponownie był zastępcą przewodniczącego Trybunału Stanu.
10 kwietnia 2006 został doradcą prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego do spraw politycznych.
9 listopada 2007 został szefem komisji weryfikacyjnej WSI, zastępując na tym stanowisku Antoniego Macierewicza.
| W dniu zaprzysiężenia |
Jan Olszewski (PC) • Artur Balazs (PC) • Andrzej Diakonow (PC) • Zbigniew Dyka (ZChN) • Jerzy Eysymontt (PC) • Adam Glapiński (PC) • Tomasz Gruszecki (bezp.) • Gabriel Janowski (PL) • Stefan Kozłowski (bezp.) • Jerzy Kropiwnicki (ZChN) • Andrzej Lipko (bezp.) • Karol Lutkowski (bezp.) • Antoni Macierewicz (ZChN) • Marian Miśkiewicz (bezp.) • Jan Parys (bezp.) • Marek Rusin (bezp.) • Andrzej Siciński (bezp.) • Krzysztof Skubiszewski (bezp.) • Andrzej Stelmachowski (bezp.) • Ewaryst Waligórski (bezp.) • Wojciech Włodarczyk (PC) • Witold Karczewski (bezp.) |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
Andrzej Olechowski (bezp.) • Romuald Szeremietiew (bezp.) |
wesele w jaśle | Pozycjonowanie | Teksty piosenek | projektowanie stron internetowych | Hoteles Granada
źródło Wikipedia
